Społeczne zaangażowanie biznesu

KRÓTKA HISTORIA SPOŁECZNEGO ZAANGAŻOWANIA FIRM W POLSCE

Historia społecznego zaangażowania przedsiębiorców i filantropii w Polsce sięga początków państwa polskiego. Pierwsze dobroczynne instytucje - fundacje i szpitale - ufundowane zostały w XI i XII wieku, jednak w średniowieczu trudno mówić o społecznym zaangażowaniu w rozumieniu współczesnego CCI. Dobroczynność była raczej domeną instytucji kościelnych i osób indywidualnych. Okazywanie dobrego serca należało do obowiązków przykładnego chrześcijanina; jedna z pierwszych fundacji charytatywnych została ufundowana przez Władysława Hermana w podziękowaniu za męskiego potomka.

O społecznym zaangażowaniu przedsiębiorców na większą skalę można mówić od XIX w.

Pod wpływem idei pozytywistycznych w rosnącym w siłę środowisku przedsiębiorców powszechne stawało się wspieranie budowy osiedli przyfabrycznych, rozwoju szkolnictwa zawodowego oraz dostępna dla wszystkich  robotników doraźna pomoc w postaci kas pożyczkowych i zapomogowych. Filantropia przedsiębiorców często przybierała także formę członkostwa w organizacjach i udziału w imprezach dobroczynnych (zresztą często krytykowanych jako nieefektywne i czynione „na pokaz").

Polscy przedsiębiorcy aktywnie włączali się w działania społeczne tak w okresie międzywojennym, jak i w trakcie okupacji; wiele firm warszawskich wspierało akcje społeczne Polskiego Czerwonego Krzyża, przedstawiciele arystokracji i ziemiaństwa udzielali mecenatu ludziom nauki i kultury.

W okresie powojennym nastąpił w Polsce regres organizacji pozarządowych oraz wolnego rynku. W 1952 roku zlikwidowano wszystkie fundacje, a ich majątek został przejęty przez państwo. W państwie opiekuńczym nie było miejsca na definiowanie rozwiązań i tworzenie projektów społecznych; były to czasy organizowanych odgórnie „czynów społecznych". Jakkolwiek były one organizowane przez przedsiębiorstwa, trudno jednak ten rodzaj działań uznać za przejaw dobrowolnego społecznego zaangażowania firm. Władze nie pozwalały przy tym na tworzenie nowych organizacji społecznych ani na przyjmowanie darowizn od przedwojennych elit społeczeństwa polskiego: przedsiębiorców i arystokracji.

Przełom nastąpił po roku 1989. W Polsce zaczął się odbudowywać wolny rynek, a wraz z nim - działalność filantropijna i programy społecznego zaangażowania. Ponieważ był to czas gwałtownie ujawniających się problemów społecznych, ubóstwa, bezdomności - w takich właśnie obszarach koncentrowało się społeczne zaangażowanie przedsiębiorców. Działania miały charakter akcji, w których doraźnie próbowano rozwiązać konkretne problemy. Rozwijające się przedsiębiorstwa stały się jednym z głównych źródeł finansowania działalności społecznej. 

Na przestrzeni kilkunastu lat w Polsce zachodziły spore zmiany, tak w samym sektorze biznesu, jak i charakterze działań społecznych, w które biznes się angażuje. Proces tych zmian znajduje odzwierciedlenie w przykładach, jakie stanowią nominacje firm zgłaszanych do udziału w Konkursie o tytuł „Dobroczyńca Roku". Przez 10 lat, w reakcji na rozwój sektora biznesu i sektora pozarządowego, zmieniał się także sam Konkurs.